Да 100-годдзя з дня нараджэння МАШЭРАВА Пятра Міронавіча (13 лютага 1918 г. – 4 кастрычніка 1980 г.). 21.by

Да 100-годдзя з дня нараджэння МАШЭРАВА Пятра Міронавіча (13 лютага 1918 г. – 4 кастрычніка 1980 г.)

Размер текста:
A
A
A

post thumbnail

Пётр Міронавіч Машэраў – пра яго ў свой час, шмат сказана, яшчэ больш напісана, апублікавана і паказана. Яго ведала, ім была зачаравана ўся вялікая савецкая краіна. З ім рады былі сустрэцца вядомыя палітыкі і дзяржаўныя дзеячы, знакамітыя пісьменнікі і мастакі. Ён быў сваім сярод рабочых і калгаснікаў, жаданым госцем у кожнай сям’і.

Ад яго заўсёды зыходзіла нейкая незвычайная прыцягальная сіла, яго чыстая ўсмешка прываблівала людзей, падбадзёрвала, падтрымлівала ў самыя цяжкія хвіліны жыцця.

Нарадзіўся Пётр Міронавіч Машэраў 13 лютага 1918 года ў в. Шыркі Сенненскага раёна Віцебскай вобласці ў вялікай сялянскай сям’і. З васьмі нарадзіўшыхся дзяцей ў жывых засталіся пяцёра. У сям’і заўсёды панавалі спакой, лад і добразычлівасць. Выключная дабрата, працавітасць, упартасць для дасягнення пастаўленнай мэты, павага і любоў да людзей – гэтыя якасці былі закладзены яшчэ ў дзяцінстве.

У 1927 годзе Пётр пайшоў у першы клас Грыбоўскай пачатковай школы. Ужо ў чацвёртым класе стаў захапляцца матэматыкай, пазней фізікай, шмат чытаў. У 1934 годзе Пётр Машэраў быў залічаны адразу на апошні курс рабфака, а ў наступным годзе ўжо паступіў у Віцебскі педагагічны інстытут на фізіка-матэматычны факультэт. Падчас вучобы ў інстытуце ён шмат часу аддаваў студэнцкай навуковай рабоце, пісаў рэфераты, выступаў на навуковых студэнцкіх канферэнцыях.
1 верасня 1939 года Пётр Машэраў упершыню прыйшоў у школу ў якасці настаўніка. Гэта была сярэдняя школа ў гарадскім пасёлку Расоны Віцебскай вобласці. «Першы год працы быў цяжкім, але ў той жа час і вельмі цікавым», – успамінаў праз многа год Пётр Машэраў. «Выпускнікі Расонскай школы паступалі ў Ленінградскія інстытуты… За два гады не было выпадку, каб хто ды не паступіў, нават пры конкурсах».

Так, ён быў прыроджаны настаўнік. Педагог-талент! Але другі школьны год быў апошнім мірным годам. Той шчаслівы час, калі можна было тварыць, выхоўваць таленты адышоў. Адышоў у адно імгненне!

Прыйшоў час барацьбы, бязлітаснай барацьбы з ворагам за выратаванне сваёй краіны, свайго народа. Ужо ў жніўні 1941 года Пётр Машэраў арганізаваў Расонскую падпольную арганізацыю, у асноўным, са сваіх выпускнікоў і настаўнікаў, а вясной 1942 года ўжо быў створаны партызанскі атрад імя Шчорса, які паспяхова змагаўся з фашыстамі ў тыле ворага. Да ліпеня 1942 года дзейнічаў самастойна і называўся атрадам «Дубняка». У атрадзе дысцыпліна і парадак, а прыкладам з’яўляецца сам камандзір – Пётр Міронавіч Машэраў. Байцы паважаюць яго за храбрасць, прынцыповасць і сціпласць.

У сакавіку 1943 года Пётр Машэраў прызначаны камісарам партызанскай брыгады імя К.К. Ракасоўскага, якая была створана ў ліпені 1942 года ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Летам 1943 года, кіруючыся распараджэннямі ЦК ВКП(б), ЦК КП(б)Б, беларускага штаба партызанскага руху, падпольныя камітэты партыі і камандаванне партызан пачалі падрыхтоўку да перамяшчэння атрадаў з усходу на захад Беларусі. Адной з першых выйшла ў рэйд брыгада імя Ракасоўскага (камандзір Раманаў А.В., камісар – Машэраў П.М.). Каля двух месяцаў ішла старанная падрыхтоўка да маршу. Увесь асабовы састаў быў добра ўзброены і абмундзіраваны. Раніцай 24 чэрвеня 1943 года брыгада пакінула свой лагер у Віцебскай вобласці і накіравалася ў Вілейскую вобласць. Напачатку ліпеня 1943 года брыгада ў складзе 700 партызан размясцілася каля возера Нарач, пераадолеўшы 200-кіламетровы марш.

Да лета 1943 года ў Вілейскай вобласці не было поўнай каардынацыі партызанскай барацьбы. Становішча значна змянілася, калі на акупіраванай тэрыторыі былі створаны Вілейскі падпольны абкам КП(б)Б і Вілейскі падпольны абкам ЛКСМБ. Пад іх кіраўніцтвам усяго за два-тры месяцы ліквідуецца разрозненасць у партызанскім руху: падпольныя групы аб’ядноўваюцца ў партызанскія атрады, атрады – у брыгады. Партызаны амаль поўнасцю кантралявалі раёны Вілейскай вобласці, грамілі варожыя гарнізоны, актыўна праводзілі аперацыю «рэйкавая вайна».

У верасні 1943 года на пасаду першага сакратара Вілейскага падпольнага абкама камсамола Вілейскай вобласці быў прызначаны камісар партызанскай брыгады імя К.К. Ракасоўскага Пётр Міронавіч Машэраў, які меў багаты вопыт падпольнай і партызанскай барацьбы, валодаў высокімі арганізатарскімі здольнасцямі. Да пачатку ліпеня 1944 года абласныя камітэты партыі і камсамола Вілейскай вобласці базіраваліся каля в.Чарэмшыцы Мядзельскага раёна, дзе зараз устаноўлены памятны знак і адноўлены зямлянкі.

2 ліпеня 1944 года абласны цэнтр Вілейка быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Літаральна ў гэты дзень, пасля абеду, сюды прыбылі партыйныя і савецкія органы для наладжвання ў горадзе мірнага жыцця.

У экспазіцыі Вілейскага краязнаўчага музея сярод шматлікіх дакументаў аб дзейнасці партызанскіх брыгад на тэрыторыі былой Вілейскай вобласці экспануецца адзін унікальны дакумент – дакладная копія пісьма, напісанага Пятром Машэравым 3 ліпеня 1944 года ў г. Вілейцыа сакратару Вілейскага падпольнага абкома партыі Манахаву А.А.:

«Александр Андреевич! Привет с Вилейки!!!

Вчера, 2 июля 1944 г., после обеда, отряд «За Советскую Белоруссию» прибыл в Вилейку и немедленно занялся наведением порядка, уполномоченные лица – восстановлением Советской власти в городе. Конкретно говоря, все органы Советской власти приступили к работе.
Ввиду почти беспрерывной бомбежки немецкими самолетами города и мостов на р. Вилия я дал распоряжение подобрать место для временного расположения ОК КП(б)Б, ОК ЛКСМБ, типографии, радистов и т.д. вне черты города. Такое место подобрано: д. Порса (хутора).
Высылаем текст приказа начальника гарнизона, который необходимо отпечатать – 100-150 экземпляров – и завтра дослать в город Вилейку. Содержание данных приказа согласовывалось с нами.

Оформлять город пока воздержались, и только потому, чтобы не привлекать самолеты: бомбят от утра до вечера (с интервалами 40 минут) и притом пока безнаказанно, хочется сохранить уцелевшие здания, поэтому никак нельзя показывать жизни города, да в нем и никого живого нет, кроме наших людей (партизан).

Нахожусь в Вилейке, и все вопросы, требующие немедленного разрешения – разрешаем с Самойловичем на месте.

Обо всем, в остальной части вопросов, сообщает Михайлович.
С приветом, П. Машеров.
3.7.44 г.
P.S. Прошу Вас, захватите с собой и ОК ЛКСМБ.»

Сёння арыгінал пісьма захоўваецца ў фондах Нацыянальнага архіву Рэспублікі Беларусь (НАРБ, ф. 4, оп. 33а, д. 485, лл. 207-208).

Каштоўнасць гэтага пісьма для нас сёння не толькі ў тым, што мы можам бачыць почырк самога Машэрава, яго подпіс, але і ўяўляць, што прадстаўляла сабой Вілейка адразу пасля вызвалення.
У жніўні 1944 года ў Крамлі П.М. Машэраў атрымаў Залатую Зорку Героя Савецкага Саюза і Ордэн Леніна. З Масквы ён, натхнёны, вяртаўся ў сваю Вілейку, дзе ўжо працаваў першым сакратаром Вілейскага абкама камсамола. Тут сям’я Машэравых пасялілася ў невялікім доме па вул. Чырвонаармейскай. У доме тры невялічкія пакоі, кухня, вакол дома расце бэз, агарод, сад і невялічкі дворык (дарэчы, гэты дом захаваўся да нашых дзён).

20 верасня 1944 года Вілейская вобласць перайменавана ў Маладзечанскую. П.М. Машэраў пераведзены на пасаду першага сакратара Маладзечанскага абкама камсамола, але ён працягвае жыць у Вілейцы.

Вясна 1945 года прынесла шмат радасці і шчасця. 18 красавіка ў сям’і Машэравых нарадзілася дачка Наталля. А вось і вялізная радасць для ўсяго народа, 9 мая – Дзень Перамогі.

У г. Вілейка дзяржаўным актам №27 ад 25 мая 1945 года зарэгістрыраваны брак Машэрава Пятра Міронавіча з Галанавай Палінай Андрэеўнай, з якой пазнаёміўся яшчэ ў партызанскім атрадзе.
Восенню 1945 года сям’я Машэравых пераехала з Вілейкі ў Маладзечна, дзе пражылі ўсяго адзін год. Летам 1946 года Пётр Міронавіч прызначаны сакратаром ЦК камсамола Беларусі па кадрах, а 4 снежня 1947 года ён зацверджаны першым сакратаром ЦК ЛКСМБ. З ліпеня 1954 года – другі сакратар Мінскага, са жніўня 1955-га – першы сакратар Брэсцкага абкамаў КПБ. З красавіка 1959 года – сакратар, са снежня 1962-га – другі сакратар, з сакавіка 1965 года па кастрычнік 1980 года – першы сакратар Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай Партыі Беларусі – першая дзяржаўная асоба.

У перыяд яго дзейнасці Беларусь дасягнула значных поспехаў у развіцці прамысловасці і сельскай гаспадаркі, павелічэнні багаццяў матэрыяльнай і духоўнай культуры, стала адной з высокаразвітых рэспублік былога Савецкага Саюза.

Пётр Міронавіч Машэраў ніколі не пакідаў сувязі з Вілейшчынай. 8 верасня 1973 года ён прымаў удзел ва ўрачыстым перакрыцці ракі Вілія падчас пабудовы Вілейска-Мінскай воднай сістэмы. Яго часта запрашалі на ўрачыстасці вілейскія ветэраны Вялікай Айчыннай вайны, з многімі з якіх прайшлі праз ваенныя гады ліхалецця.

Пётр Міронавіч вельмі сябраваў і бываў у гасцях у сям’і Сакаловых у в. Сосенка Вілейскага раёна. Народны мастак СССР Андрэй Канстанцінавіч Сакалоў, менавіта па рэкамендацыі Машэрава, пабудаваў тут, на беразе Вілейскага вадасховішча лецішча, якое адначасова было і яго мастацкай майстэрняй.

Мы, віляйчане, памятаем і ганарымся, што частка жыцця гэтага легендарнага чалавека звязана і з Вілейшчынай. Сёння на будынку, дзе суседнічаюць сацыяльная і падатковая службы, рэдакцыя раённай газеты і іншыя ўстановы,а пасля вызвалення горада ў 1944 годзе размяшчаўся Вілейскі абласны камітэт камсамола, усталявана мемарыяльная дошка да 90-годдзя з дня нараджэння Пятра Міронавіча Машэрава. Пасаджана дрэўца на алеі Герояў каля плошчы Цэнтральнай. Імя Машэрава носіць адна з вуліц Вілейкі.

Рэальнымі дзеяннямі і нестандартнымі падыходамі Пётр Міронавіч Машэраў ствараў сваю Беларусь. Ён быў надзвычай яркай, творчай натурай. Ад яго зыходзіла нейкая магічная сіла. Гэта быў чалавек – і асабліва для тых, хто зведаў яго ў часы ваеннага ліхалецця, або ў мірны час – прыкладам ва ўсім.

Вольга КОЛАСАВА, старшы навуковы супрацоўнік Вілейскага краязнаўчага музея.
Фота прадстаўлена аўтарам

 
 
Чтобы разместить новость на сайте или в блоге скопируйте код:
На вашем ресурсе это будет выглядеть так
Пётр Міронавіч Машэраў – пра яго ў свой час, шмат сказана, яшчэ больш напісана, апублікавана і паказана. Яго ведала, ім была зачаравана ўся вялікая савецкая краіна....
 
 
 


Архив (Новости Культуры)

21.by в социальных сетях

Свежие газеты

20.08.2018
Mir24.TV Belarus
Івацэвіцкі веснік
Навiны Палесся
Полесская правда
Пинский Вестник
Двинская правда (Верхнедвинск)
Міёрскія навіны
Новости Полоцка
Голас Сененшчыны
Патриот (Ушачи)
Газета Авангард
Новости Ветки
Калiнкавiцкiя навiны
Лоевский край
Чырвоны Кастрычнiк
Петрыкаускiя навiны
Хойницкiя навiны
Чачэрскi веснiк
Новости Волковыска
Вороновская газета
Ивьевский край
Полымя
Заря над Неманам
Свислочская газета
Светлы шлях
Единство
Слуцк Город
Прамень
Маяк Преднепровья
Радзiма
Кировец
Голас Касцюкоушчыны
Кричевская жизнь
Асiповiцкi край
Новости Хотимска
Новы дзень (Жлобин)
Перамога (Дятлово)
Святло кастрычнiка (Мстиславль)
21.08.2018
Mir24.TV Belarus
Івацэвіцкі веснік
Кобринский вестник
Навiны Палесся
Полесская правда
Пинский Вестник
Двинская правда (Верхнедвинск)
Гарадоцкi веснiк
Новости Полоцка
Патриот (Ушачи)
Газета Авангард
Новости Ветки
Лоевский край
Mlife
Петрыкаускiя навiны
Хойницкiя навiны
Чачэрскi веснiк
Новости Волковыска
Вороновская газета
Ивьевский край
Полымя
Lida.Info
Заря над Неманам
Свислочская газета
Светлы шлях
Единство
Новости Дзержинска
Нясвижскiя навiны
Слуцк Город
Смалявiцкi край
Soligorsk News
Прамень
Маяк Преднепровья
Радзiма
Кировец
Голас Касцюкоушчыны
Кричевская жизнь
Асiповiцкi край
Новости Хотимска
Новы дзень (Жлобин)
Перамога (Дятлово)
Святло кастрычнiка (Мстиславль)

© 2004-2018 21.by
Яндекс.Метрика