Гэтая камп’ютарызаваная Нарвегія
29.01.2013
—
Новости Общества
|
Рыхтуючы гэтае інтэрв'ю, мы вырашылі пацікавіцца, а як справы са стварэннем электроннай краіны ў іншых месцах, дзе гэтыя працэсы пачаліся раней, чым у нас. Выбралі дзве адносна сходныя скандынаўскія краіны-суседкі. І нашы няштатныя карэспандэнты паглядзелі там тое, што і нас чакае ўжо ў адносна хуткай будучыні.
Рэцэпцыя неадкладнай дапамогі. За камп'ютарам медсястра. Адрас, тэлефон? Тут жа мне на палец чапляе прышчэпку з провадам — ціск, пульс. На другой руцэ пракалола палец — узяла кроў. Дзесяць хвілін — гэта ваш доктар, а гэта ваш аналіз. Тут жа лекі на разавы прыём. Астатнія — заўтра ў аптэцы нумар пяць. Яна бліжэй за іншыя да месца пражывання, рэцэпт на ваша імя туды ўжо адпраўлены. Устаўляем у прыёмнае прыстасаванне банкаўскую карту. Няхітрыя маніпуляцыі з клавішамі — калі ласка, чэк. Усяго добрага... Што ўразіла тады? Прафесіяналізм і добразычлівасць. І ніхто з медыцынскага персаналу за ўвесь час стасункаў не напісаў ад рукі ні слова. Усё толькі праз камп'ютар. І аплата — таксама... Дыгіталізацыя, або камп'ютарызацыя, нарвежскага грамадства, асабліва дзяржаўнага сектара, сёння носіць татальна масавы характар. Банкаўская і фінансавая сферы, медыцына, сацыяльны сектар і гандаль — усё завязана ў наймагутнейшы электронны вузел, здольны адначасова апрацаваць каля 15 мільёнаў рахункаў-фактур і абмяняцца імі праз адзінага ўпаўнаважанага аператара. Такім аператарам Агенцтва грамадскага кіравання і электроннага ўрада Нарвегіі (Dіfі) зацвердзіла прыватную кампанію EVRY. EVRY — вынік зліцця ў 2010 годзе дзвюх вядучых ІТ-кампаній Нарвегіі. У краінах Скандынавіі, ды і Паўночнай Еўропы, EVRY цяпер — адна з самых магутных ІТ-кампаній. У цяперашні час у ёй працуе каля дзесяці тысяч супрацоўнікаў, гадавы абарот — 13 мільярдаў нарвежскіх крон (курс да долара — 5,7—5,8). "EVRY апрацоўвае электронныя рахункі, пасланыя/атрыманыя ў Нарвегіі, і гарантуе, што ўжо існуючыя, а таксама новыя кліенты змогуць перайсці да фармату электронных фінансавых узаемаадносін без якіх-небудзь цяжкасцяў, — адзначае выканаўчы дырэктар EVRY Хёвард Ларсен. — Рашэннем урада з 1 ліпеня 2012 года больш як паўмільёна нарвежскіх кампаній вымушаны адпраўляць свае рахункі не ў папяровым, а ў электронным выглядзе. Такая кампанія, як EVRY, сёння адзіная ў Нарвегіі. Хоць яшчэ да канца 2012 года каля 50 больш дробных кампаній аказвалі паслугі электронных рахункаў і іх апрацоўкі. Аднак, як лічаць нарвежскія спецыялісты, у бліжэйшыя гады гэтыя невялікія фірмы наўрад ці сыдуць з ІT-рынку. Паколькі паслуга электронных рахункаў для бізнэсу па-ранейшаму даволі запатрабаваная ў краіне. Наступнае важнае дасягненне ад EVRY — стварэнне так званага электроннага ўрада Нарвегіі. У сусветным індэксе "eGov" гэты электронны прадукт займае высокую 8 пазіцыю, валодаючы зручным "one-stop-shop" парталам, дзе ў рэжыме анлайн сабраны ўсе дзяржсэрвісы. Будаўніцтва нарвежскага электроннага ўрада пачалося ў 2008 годзе, калі было створана Агенцтва грамадскага кіравання і электроннага ўрада Нарвегіі (Dіfі). Сёння ў Dіfі працуе ўсяго 200 чалавек. З іх 80 супрацоўнікаў у маленькім гарадку Лейкангер, з насельніцтвам крыху больш за 2 тыс. жыхароў. Астатнія — у Осла. З іх дапамогай у Нарвегіі можна атрымаць доступ практычна да 90 % усёй дзяржаўнай і муніцыпальнай дакументацыі. Чыноўнікі абавязаны рэгістраваць сваю ўваходную і выходную карэспандэнцыю. Усе і ўсю. Як электронную, так і аналагавую. Аж да ўнутранай камунікацыі паміж аддзелам. Інфармацыя збіраецца і захоўваецца на спецыяльным партале. Калі патрэбны нейкі спецыяльны дакумент або інфармацыя, якую вы не знайшлі, іх можна заказаць, паведаміўшы свой электронны адрас. І не трэба нават самаідэнтыфікацыі. Дакумент прыйдзе ў pdf-фармаце да вас на пошту на працягу трох дзён. Так належыць па законе. Зрэшты, Dіfі цяпер працуе над тым, каб дакументы былі даступны адразу ж у момант звароту. Гэта што датычыцца інфармацыі агульнага характару. Калі ж патрабуецца больш дэталёвая інфармацыя (аж да пратаколаў пасяджэнняў, рашэнняў, праектаў заканадаўчых актаў або ўзнікла патрэба звярнуцца да нейкага чыноўніка) — усё таксама даволі проста. Уводзіце свой індывідуальны падатковы код — і сардэчна запрашаем! Цяпер на тым канцы ведаюць, з кім маюць справу, і на ваш зварот абавязкова адрэагуюць... Акрамя таго, у Лейкангеры размешчаны і кол-цэнтр. У працоўны час, з 8 раніцы да 4 па поўдні, яго супрацоўнікі ветліва паінфармуюць і адкажуць на пытанні, якія вас цікавяць. Калі неабходна, пакрокава падкажуць таму, хто патэлефанаваў, як тэхнічна скарыстацца паслугай. Не ўтойваюць там і свой штогадовы бюджэт — каля 500 млн крон. Вось так невялікая ўстанова, з цалкам разумным па мерках любой краіны бюджэтам, за тры з паловай гады змагла пабудаваць дзяржаўную сістэму электроннай даступнасці і празрыстасці. У Нарвегіі можна азнаёміцца нават з падатковымі звесткамі іншых персон. І гэта практыка яшчэ не ведае аналагаў у свеце. Хочаце, напрыклад, пацікавіцца, колькі і на чым зарабіў прэм'ер-міністр або ваш сусед? Няма праблем! Дастаткова на сайце падатковай службы ўвесці імя і прозвішча. Добра гэта ці дрэнна? Па-мойму, добра. Хоць ёсць і пытанні — гэтыя звесткі могуць стаць аб'ектам залішняй увагі з боку крымінальных структур. Што яшчэ дае сістэма электроннай краіны? Не выходзячы з дому, можна атрымаць любую афіцыйную інфармацыю, даведку, кансультацыю, рэкамендацыю. Запісацца на прыём хоць да ўрача, хоць да адваката, хоць да чыноўніка. Купіць білет. Аплаціць камунальныя і іншыя рахункі. Зрабіць любую пакупку — ад шруба да самалёта, з дастаўкай і без. На многіх запраўках (і такіх усё больш) тут ужо проста няма каму працягваць купюры з манетамі. Персаналу там няма. Па гэтай прычыне, дарэчы, і цэны больш ашчадныя, чым на вялікіх комплексах з мыйкамі, кавярнямі і крамамі. За дарогі або за ўезд у цэнтр горада плацяць таксама "не злазячы з каня". На лабавым шкле аўто — ваш персанальны чып. На абочыне счытвальнае прыстасаванне і невялікі святлафор. Праязджаеце, загарэўся зялёны "плюс" — парадак. З вашага рахунку знялі неабходную суму. Такі чып выгадны. Паколькі грошы вы ўносіце наперад, атрымліваеце зніжку ў 50 %. Гэта таксама цана электроннай краіны. Але яшчэ раз хацелася б вярнуцца менавіта да электроннага ўрада і пытання атрымання даведак, кансультацый і адказаў на звароты. Вельмі далікатнае пытанне. Паводле законаў Нарвегіі, сказанае ў прысутнасці хаця б аднаго сведкі, напісанае ад рукі або аддрукаванае з подпісам, а таксама атрыманае па электроннай пошце або СМС носіць характар афіцыйнага дакумента і можа быць падставай для судовага разгляду. Таму мясцовы чыноўнік проста не можа даць непраўдзівую або няправільную даведку, а то і зусім "адфутболіць". Для яго гэта тоіць у сабе небяспеку. Наступнае. Модна гаварыць пра рынак, а ў гэтай самай Нарвегіі дзяржава захавала манаполію на ўсе стратэгічныя галіны. Нараўне з нафтай і газам — продаж тытуню і алкаголю, транспарт, банкаўская сфера ў галіне наяўнага абмену валют, сувязь. І гэта, напэўна, правільна. Манаполія — азначае кантроль. А кантроль — гэта напаўненне бюджэту. А бюджэт — гэта сродкі, у тым ліку і на падобныя праекты. Хтосьці можа запярэчыць, што ў краіне з насельніцтвам каля 5 млн чалавек пры наяўнасці развітых камунікацый увасобіць падобны праект — пара дробязяў. А на мой погляд, справа не ў колькасці насельніцтва. І не ў камунікацыях. Дакладней, і ў іх таксама. Але галоўнае ўсё ж — людзі. Без іх шчырай унутранай гатоўнасці да новаўвядзенняў усе перадавыя суперкампаніі на чале з дзяржаўнымі органамі і кроку не змаглі б зрабіць да падобных змен. Грамадства рыхтавалі. З людзьмі працавалі. Асабліва з узроставай групай 60 плюс. Правялі ўсеагульнае апытанне — і восем чалавек з дзесяці сказалі "Хочам!". Што яшчэ рабілі, укараняючы? Прапагандавалі ў СМІ. І маркетынгавыя "фішкі"-заманухі з акцыямі ўперамешку. Усё, як пры прасоўванні любога іншага тавару. Толькі з папраўкай на яго незвычайную спецыфіку. Якая ж выснова ўсё ж напрошваецца? Што галоўнае ў гэтым працэсе? Усё! І абсталяванне, і спецыялісты, і камунікацыі, і дзяржаўная падтрымка, і планавасць, і фінансаванне не з разраду "пяць пішам — два ў розуме". Усё важна. Але вось пачынаць трэба, на мой погляд, з сацыяльнага кампрамісу. Тутэйшы досвед таму пацвярджэнне. Патрэбна спачатку ўзаемнае сумленнае жаданне ўлады і простых людзей зрабіць сваё жыццё лепшым... Сяргей ГУРЫН, Oсла, спецыяльна для "Звязды".
Чтобы разместить новость на сайте или в блоге скопируйте код:
На вашем ресурсе это будет выглядеть так
Рыхтуючы гэтае інтэрв'ю, мы вырашылі пацікавіцца, а як справы са стварэннем электроннай краіны ў іншых месцах, дзе гэтыя працэсы пачаліся раней, чым у нас. Выбралі...
|
|