Люстрадзён на сёньня. 21.by

Люстрадзён на сёньня

Размер текста:
A
A
A
Люстрадзён на сёньня

14 чэрвеня 1900 года на памежжы Берасцейшчыны і Гарадзеншчыны — ў вёсцы Несцяравічы Ваўкавыскага павету нарадзіўся спявак, педагог, грамадска-культурны дзеяч Міхась ЗАБЭЙДА-СУМIЦКI.

Двайное прозвішча ў яго ад бацькі — Івана Андрэевіча Забэйды з вёскі Несцяравічы, і маці — Аляксандры Феліксаўны Суміцкай з вёскі Шэйпічы. Пасля школы ў Галоўчыцах ён паступае ў Маладэчанскую настаўніцкую семінарыю, але першая сусветная вайна прыносіць у гэтую беларускую сям’ю нязвыклае дагэтуль паняцце — бежанцы.

1915 год — гэта пакутная дарога на ўсход, у глыб загніваючай ужо імпэрыі: Мінск, Смаленск, Тамбоўшчына, Пенза, Алтай. Яны шукалі паратунку ад агню чалавечага самавынішчэння , а трапілі толькі з вайны імпэрыялістычнай у вайну грамадзянскую, якая выпхнула будучага беларускага генія аж у далёкую Маньчжурыю.

Зразумела, для самавызнычэння юнай асобы час і ўмовы аж занадта неспрыяльныя. Ён яшчэ не паспеў адчуць у сабе Музыкі боскі дар, таму наступная навучальная ўстанова — Харбінскі універсітэт, хоць ужо ёсць вопыт і пяяння ў дзіцячых хорах, і самастойнага авалодвання музычнымі інструментамі (скрыпка, гітара, мандаліна, балалайка, губны гармонік).

Цікава, што абедзьве стыхіі — навука і музыка — паспяхова развіваліся ў душы Забэйды — Суміцкага, што нядзіўна для Богам пазначанага чалавека. Але надыходзіць час Сыбару. Яму прапаноўваюць аспірантуру ў Харбіне, а ён едзе ў Харбінскую оперу, салістам. Гэты выбар аказаўся лёсавызначальным: абранае рэчышча раскрыла ў ім сапраўднага генія.

Поспехі ў Харбінскім опэрным тэатры (М. Забэйда-Суміцкі выступаў на ягонай сцэне ў 15 ролях) дазваляюць пашырыць кругагляд маладога даравання. І, натуральна, ён трапляе ў сталіцу сусьветнай оперы — Мілан. Акурат тут, у тэатры «La Skala», ён знаёміцца з Собінавым, упершыню чуе Шаляпіна, вучыцца ў Фэрнанда Карпі.

Італьянская прэса хутка заўважыла новую зорку опернай сцэны: нашага земляка параўноўваюць з тагачасным кумірам Тыта Скіпам, з тым жа Собінавым, прадракаюць бліскучую сусветную славу. Вось толькі не ўлічылі замежныя прарокі, што лёс генія непарыўна звязаны з лёсам ягонай радзімы. А які лёс радзімы Міхася Забэйды-Суміцкага?

Ён толькі чуў на пакутных дарогах бежанства, што ягоная радзіма — Беларусь — абвесціла сваю незалежнасць (1918). Але калі ў 1935 годзе ён зноў становіцца перад кардынальным выбарам — сусветныя бадзянні славутай зоркі або сыноўскае адчуванне радзімы-маці, — пытанне вяртання на радзіму вырашае ўжо іншая дзяржава. Польшча.

І Польшча дае дазвол. М. Забэйда-Суміцкі выступае ў беларускіх гарадох (Ружаны, Беласток, Баранавічы, Берасьце, Горадня), па ўсёй Польшчы (Варшава, Познань) і далей, шырэй — Літва, Латвія, Чэхаславаччына …

У Празе М. Забэйду-Суміцкага запрашаюць на сталую працу ў Нацыянальны тэатр, і 12 кастрычніка 1940 года адбыўся ягоны першы канцэрт там.

«Спявак сусветнага маштабу», «сакавіты і гнуткі голас, віртуознае майстэрства», «талент проста непераўзыйдзены»… — стракацела захопленымі водгукамі абазнаная чэская прэса. А рэпертуар М. Забэйды-Суміцкага на той час ужо складала і сусветная класіка (Моцарт, Шуберт, Бетховен, Чайкоўскі, Манюшка), і творы чэскіх кампазітараў (Дворжак, Новак, Сметана), і сваіх суайчыннікаў (Галкоўскі, Аладаў, Туранкоў, Чуркін), і беларускі ды украінскі фальклёр. Ён спяваў на дзесяці мовах свету, сярод якіх родная займала прыярытэтнае мейсца. Забэйда-Суміцкі сваім талентам прымушаў захапляцца ёю дасціпных еўрапэйскіх адмыслоўцаў прафесійнага спеву. «Толькі такі мастак — артыст, як Забэйда-Суміцкі патрапіў вывесці беларускую народную песню ў шырокі культурны свет,» — пісаў яшчэ ў 1937 годзе ў заходнебеларускім часопісе «Калосьсе» знакаміты Рыгор Шырма.

Па вайне славуты геній сцэны застаецца жыць у Чэхаславаччыне, выступае з канцэртамі, запісваецца ў студыях, займаецца выкладчыцкай дзейнасцю. Ён, беларус, ніколі ня меў савецкага грамадзянства, з-за чаго былі праблемы адчуць подых падсавецкай радзімы. І ўсё ж падчас Хрушчоўскай адлігі, ў 1963 -ім, яго, сусветную беларускую славутасць, нарэшце запрасілі ў Савецкую Беларусь. Гэта быў проста фурор: аншлагавыя канцэрты ў Мінску, Горадні, Ваўкавыску, Слоніме, Лідзе, Баранавічах, Віцебску, Магілеве, Гомлі… Дзесьці яго памятала публіка (Заходняя Беларусь), хтосьці адкрываў ягоны геній упершыню (Усход), але захапленне было аднолькавае.

Ён так і не згадзіўся прыняць савецкае грамадзянства, хоць марыў пра Беларусь. Мо патыхала мерцвячынай Савецкая Беларусь, якая захаплялася ягонымі спевамі, але сама ўжо забылася на родную песню. Забылася настолькі, што па сканчэнні тае адлігі дазволіла сцерці з сваёй памяці і гэтак славутае імя. Забэйда-Суміцкі памёр у Празе 21 снежня 1981 года, і на гэта не адгукнулася ніводная газета БССР. Пахаваны на Альшанскіх могілках Прагі.

 
 
Чтобы разместить новость на сайте или в блоге скопируйте код:
На вашем ресурсе это будет выглядеть так
14 чэрвеня 1900 года на памежжы Берасцейшчыны і Гарадзеншчыны — ў вёсцы Несцяравічы Ваўкавыскага павету нарадзіўся спявак, педагог,...
 
 
 


Архив (Разное)

21.by в социальных сетях

Свежие газеты

21.06.2018
Mir24.TV Belarus
Івацэвіцкі веснік
Полесская правда
Пинский Вестник
Варяг-пресс
Двинская правда (Верхнедвинск)
Новости Докшицы
Чырвоны прамень
Клiч Радзiмы
Герой працы
Газета Авангард
Новости Ветки
Народны голас
Лоевский край
Чырвоны Кастрычнiк
Петрыкаускiя навiны
Хойницкiя навiны
Чачэрскi веснiк
Новости Волковыска
Вороновская газета
Ивьевский край
Полымя
Лидская газета
Заря над Неманам
Свислочская газета
Светлы шлях
Единство
Новости Дзержинска
Нясвижскiя навiны
Инфа-Курьер
Слуцк Город
Смалявiцкi край
Прамень
Раёны весник
Маяк Преднепровья
Радзiма
Савецкая вёска
Кировец
Голас Касцюкоушчыны
Асiповiцкi край
Новости Хотимска
Новы дзень (Жлобин)
Перамога (Дятлово)
22.06.2018
Mir24.TV Belarus
Івацэвіцкі веснік
Навiны Палесся
Полесская правда
Пинский Вестник
Варяг-пресс
Зара (Бешенковичи)
Двинская правда (Верхнедвинск)
Новости Докшицы
Лепельский край
Міёрскія навіны
Поставский край
Голас Сененшчыны
Патриот (Ушачи)
Клiч Радзiмы
Герой працы
Газета Авангард
Новости Ветки
Народны голас
Лоевский край
Чырвоны Кастрычнiк
Петрыкаускiя навiны
Чачэрскi веснiк
Новости Волковыска
Вороновская газета
Ивьевский край
Полымя
Lida.Info
Лидская газета
Заря над Неманам
Свислочская газета
Светлы шлях
Единство
Новости Дзержинска
Нясвижскiя навiны
Инфа-Курьер
Слуцк Город
Смалявiцкi край
Soligorsk News
Прамень
Раёны весник
Маяк Преднепровья
Радзiма
Горецкий вестник
Савецкая вёска
Кировец
Голас Касцюкоушчыны
Асiповiцкi край
Новости Хотимска
Новы дзень (Жлобин)
Перамога (Дятлово)
Святло кастрычнiка (Мстиславль)


Партнёры

© 2004-2018 21.by
Яндекс.Метрика